Hiểu đúng các tiêu chuẩn trong sản xuất nón bảo hiểm tại Việt Nam không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng tốt hơn mà còn giúp người tiêu dùng, đơn vị, doanh nghiệp đặt nón quà tặng và các tổ chức mua số lượng lớn nhận biết đâu là sản phẩm chất lượng cao.
QCVN 2:2021/BKHCN tiêu chuẩn trong sản xuất nón bảo hiểm
QCVN 2:2021/BKHCN được ban hành kèm theo Thông tư số 04/2021/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo lộ trình áp dụng, kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, nón bảo hiểm sản xuất trong nước và nón nhập khẩu phải đáp ứng quy chuẩn này trước khi được lưu thông trên thị trường. Các sản phẩm đã được chứng nhận theo quy chuẩn cũ chỉ được tiếp tục lưu thông trong thời gian chuyển tiếp đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024.
Điều đó có nghĩa là sản phẩm nón bảo hiểm được sản xuất, nhập khẩu và phân phối hợp pháp tại Việt Nam phải được đánh giá theo QCVN 2:2021/BKHCN. Cơ quan tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng của Việt Nam tiếp tục xác định đây là quy chuẩn áp dụng đối với nón bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy. Đặc biệt liên quan đến khả năng hấp thụ xung động, độ bền quai đeo và yêu cầu ghi nhãn.
Giá trị của quy chuẩn với mục tiêu sâu xa là ngăn chặn những sản phẩm chỉ có hình dáng bên ngoài giống nón bảo hiểm nhưng không đủ khả năng bảo vệ người sử dụng khi xảy ra va chạm.
Kiểu dáng phải phù hợp với cấu trúc bảo vệ
QCVN 2:2021/BKHCN yêu cầu loại nón, kết cấu, cỡ nón, thông số và kích thước cơ bản phải thực hiện theo các điều khoản tương ứng của TCVN 5756:2017. Quy định này cho thấy kiểu dáng không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ mà có liên quan trực tiếp đến vùng đầu được che phủ và khả năng giữ nón đúng vị trí.
Thiết kế nón đạt chuẩn vì vậy phải giải quyết đồng thời ba bài toán: bảo vệ đúng vùng cần thiết, giữ được sự ổn định khi đội và đảm bảo người dùng vẫn có khả năng quan sát, điều khiển phương tiện bình thường.
Lưỡi trai không thể được thiết kế tùy ý
Đối với nón có lưỡi trai, quy chuẩn giới hạn kích thước tính từ điểm kết nối với vỏ nón đến điểm xa nhất. Lưỡi trai rời, có thể tháo lắp, không được lớn hơn 70 mm; lưỡi trai liền khối với vỏ nón không được lớn hơn 50 mm.
Lưỡi trai quá dài có thể làm tăng lực tác động lên nón khi gặp luồng gió mạnh hoặc khi va quệt, đồng thời ảnh hưởng đến tầm nhìn của người sử dụng. Nhà sản xuất không thiết kế phụ kiện theo cảm tính. Mỗi chi tiết gắn trên nón cần được cân nhắc trong mối quan hệ với khí động học, độ ổn định và khả năng bảo vệ tổng thể.
Vật liệu phải đủ tốt để đảm bảo sản phẩn bảo vệ tối đa
QCVN 2:2021/BKHCN yêu cầu vật liệu chế tạo nón phải phù hợp với yêu cầu của TCVN 5756:2017. Quy chuẩn đồng thời đánh giá sản phẩm thông qua những chỉ tiêu về phạm vi bảo vệ, hấp thụ xung động, đâm xuyên, quai đeo, độ ổn định, góc nhìn và kính bảo vệ.
Điều này có nghĩa là hai chiếc nón cùng được quảng cáo sử dụng ABS và EPS vẫn có thể có chất lượng hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt nằm ở loại nguyên liệu, độ dày vỏ, mật độ lớp hấp thụ xung động, kết cấu khuôn, mức độ liên kết giữa các bộ phận và khả năng kiểm soát sai số trong sản xuất.
Bề mặt và chi tiết khác phải hạn chế nguy cơ gây thương tích
Bề mặt bên ngoài của vỏ nón và các bộ phận kèm theo phải nhẵn, không có vết nứt hoặc cạnh sắc. Đầu đinh tán không được nhô cao quá 2 mm so với bề mặt vỏ, không được có cạnh nhọn và không được sử dụng loại đinh tán có đầu sắc. Bu lông, vít và đai ốc kim loại dùng để liên kết các bộ phận cũng phải được xử lý để không tạo ra cạnh nguy hiểm.
Khả năng hấp thụ xung động
Vỏ nón thường tham gia vào quá trình phân tán lực trên một diện tích rộng hơn. Trong khi lớp đệm hấp thụ xung động có nhiệm vụ biến dạng có kiểm soát để tiêu hao năng lượng. Chính vì vậy, độ cứng cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khả năng bảo vệ tốt. Một vỏ nón rất cứng nhưng lớp hấp thụ xung động hoạt động kém vẫn có thể truyền lực lớn vào đầu người đội.
Độ dày lớp xốp phải đi cùng mật độ và độ đồng đều
Trong sản xuất thực tế, lớp hấp thụ xung động không nên được đánh giá chỉ bằng độ dày quan sát bằng mắt. Hiệu quả của bộ phận này còn phụ thuộc vào mật độ vật liệu, độ đồng đều giữa các vùng, cấu trúc tạo hình và mức độ phù hợp với từng kiểu nón.
Một lớp xốp dày nhưng có mật độ không ổn định, có khoảng rỗng bất thường hoặc bị biến dạng trong quá trình lắp ráp có thể không đạt hiệu quả như thiết kế. Vì vậy, nhà sản xuất phải kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào, thông số tạo hình đến khâu kiểm tra thành phẩm.
Đây cũng là lý do những sản phẩm có ngoại hình gần giống nhau nhưng được sản xuất trên hai dây chuyền khác nhau có thể tạo ra mức độ an toàn rất khác nhau.
Quai đeo và độ ổn định quyết định
QCVN 2:2021/BKHCN yêu cầu quai đeo và độ ổn định của nón phải được thử nghiệm theo TCVN 5756:2017. Quai đeo cần có khả năng chịu lực phù hợp, khóa phải duy trì trạng thái liên kết và hệ thống giữ nón không được dễ dàng trượt khỏi đầu. Tuy nhiên, độ bền cơ học phải đi cùng khả năng sử dụng thuận tiện.
Kính bảo vệ phải đảm bảo khả năng quan sát
Đối với nón có kính, kính bảo vệ phải được đánh giá về đặc tính cơ học và hệ số truyền sáng theo TCVN 5756:2017. Đặc tính cơ học liên quan đến khả năng của kính khi chịu tác động trong quá trình sử dụng. Hệ số truyền sáng liên quan đến lượng ánh sáng đi qua kính, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quan sát.
Vì vậy, kính bảo vệ không phải là một phụ kiện trang trí được lắp thêm tùy ý. Đây là một bộ phận kỹ thuật phải được tính toán cùng toàn bộ cấu trúc nón.
Dấu tem CR là yêu cầu bắt buộc
Dấu CR phải được thể hiện rõ ràng, dễ nhận biết, có thể được in trực tiếp trên nón hoặc trên vật liệu không thấm nước gắn với nón. Dấu này không được dễ bong, rách hoặc mờ trong quá trình vận chuyển và sử dụng. Đi kèm dấu CR phải có tối thiểu tên viết tắt hoặc logo của tổ chức chứng nhận và số giấy chứng nhận.
Đây là chi tiết doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm. Biểu tượng CR đứng riêng lẻ, không có thông tin tổ chức chứng nhận hoặc số giấy chứng nhận rõ ràng, chưa đủ để tạo cơ sở tin cậy.
Nhãn nón bảo hiểm phải cung cấp đủ thông tin truy xuất
QCVN quy định nhãn trên nón và bao bì phải rõ ràng, dễ đọc và không dễ bong, rách hoặc mờ. Nội dung nhãn phải thể hiện tên hàng hóa, tên và địa chỉ tổ chức hoặc cá nhân chịu trách nhiệm, xuất xứ, chu vi vòng đầu, tháng năm sản xuất, kiểu nón, khối lượng cùng dung sai, hướng dẫn sử dụng và thông tin cảnh báo nếu có.
Những thông tin này giúp người tiêu dùng biết mình đang sử dụng sản phẩm gì, được sản xuất khi nào, do đơn vị nào chịu trách nhiệm và phù hợp với kích cỡ nào. Đối với cơ quan quản lý và doanh nghiệp phân phối, nhãn hàng hóa còn là cơ sở phục vụ truy xuất khi phát hiện vấn đề chất lượng.
Phương thức 7 được áp dụng đối với sản xuất theo từng lô
Trong trường hợp quá trình sản xuất không liên tục, chỉ sản xuất theo từng lô hoặc dây chuyền đang trong giai đoạn hoàn thiện, quy chuẩn cho phép áp dụng phương thức 7. Đây là phương thức thử nghiệm mẫu đại diện và đánh giá sự phù hợp của từng lô sản phẩm.
Phương thức này có thể phù hợp với đơn hàng đặc thù hoặc sản xuất không thường xuyên, nhưng đòi hỏi từng lô phải được quản lý chặt chẽ. Nhà sản xuất không thể sử dụng kết quả của một lô trước để mặc nhiên chứng minh cho một lô mới có thay đổi về vật liệu, thiết kế hoặc điều kiện sản xuất.
Việc lựa chọn phương thức đánh giá phù hợp phải dựa trên tính ổn định thực tế của dây chuyền, không nên chỉ dựa vào mong muốn rút ngắn thủ tục.
Doanh nghiệp đặt in nón bảo hiểm cần quan tâm điều gì?
Khi đặt nón bảo hiểm in logo làm quà tặng, doanh nghiệp không chỉ mua một vật phẩm truyền thông. Doanh nghiệp đang đưa tên thương hiệu của mình lên một sản phẩm liên quan trực tiếp đến sự an toàn của người nhận.
Vì vậy, tiêu chí đầu tiên cần được xác định là sự phù hợp với QCVN 2:2021/BKHCN, sau đó mới đến mẫu mã, màu sắc, vị trí logo và giá thành.
Doanh nghiệp nên yêu cầu công ty sản xuất nón bảo hiểm cung cấp mẫu thực tế, thông tin kiểu nón, nhãn hàng hóa, dấu CR, đơn vị chứng nhận và phạm vi hồ sơ phù hợp với sản phẩm dự kiến đặt. Trong trường hợp thay đổi lớn về kết cấu, vật liệu hoặc phụ kiện, cần làm rõ sự thay đổi đó có ảnh hưởng đến phạm vi chứng nhận hay không.
Logo doanh nghiệp cũng cần được bố trí phù hợp để không che khuất nhãn bắt buộc, dấu CR hoặc thông tin truy xuất. Quá trình in, sơn và hoàn thiện không được làm ảnh hưởng đến vật liệu, kết cấu và chất lượng ban đầu của nón.
Do đó, tiêu chuẩn sản xuất nón bảo hiểm cần được hiểu như một hệ thống liên tục chứ không phải một lần mang mẫu đi thử nghiệm. Kiểm soát chất lượng phải diễn ra từ khâu thiết kế đến khi sản phẩm được đóng gói và giao cho khách hàng.
Doanh nghiệp càng sản xuất với số lượng lớn càng cần khả năng truy xuất theo lô, lưu mẫu, kiểm soát sai số và xử lý sản phẩm không phù hợp. Đây chính là ranh giới giữa một cơ sở chỉ tạo ra sản phẩm có hình dáng giống nhau và một nhà máy có năng lực duy trì chất lượng công nghiệp.
Vì vậy, khi tìm hiểu các tiêu chuẩn trong sản xuất nón bảo hiểm tại Việt Nam, điều quan trọng nhất không phải là chiếc nón có “tem” hay không, mà là toàn bộ sản phẩm có được thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và quản lý đúng theo quy chuẩn hay không. Đó mới là nền tảng tạo nên một chiếc nón thực sự có giá trị bảo vệ.
